GESTRUCTUREERD
INTERVIEWEN
GESTRUCTUREERD
INTERVIEWEN
“Er zijn geen slechte mensen in organisaties. Ze zijn alleen te vaak verkeerd geselecteerd voor het werk dat ze moeten doen.”

Buikgevoel is een slechte voorspeller
#1 in voorspellende validiteit
85–95% interviews ongestructureerd
Werf& Award winnaar NS gebruikt het
HET PROBLEEM
WAAROM ZOVEEL SELECTIEGESPREKKEN
MISLUKKEN
Burn-out, bore-out, gebrek aan engagement — ze beginnen zelden bij de medewerker. Ze beginnen bij een selectiegesprek zonder structuur.
#1 in voorspellende waarde
Na bijna een eeuw selectieonderzoek staat het gestructureerd interview bovenaan — met een validiteitscoëfficiënt van .42. Hoger dan cognitieve tests, persoonlijkheidsvragenlijsten én het assessment center.
Bron: Sackett, Zhang, Berry & Lievens — Journal of Applied Psychology (2021/2022)
2x betrouwbaarder
De effectiviteit van een gestructureerd interview is dubbel zo hoog als die van een ongestructureerd gesprek. Het verschil is de afgelopen decennia alleen maar groter geworden: .42 versus .19.
Bron: Campion et al. (1997) · Sackett et al. (2021)
85–95%
Recruiters en HR-medewerkers gaan zonder voorbereide vragen het gesprek in. Het begint dan met: “vertel iets over jezelf.” Impliciete associaties nemen het voortouw.
Bron: Odijk, Hiemstra & Born — Erasmus Universiteit Rotterdam, i.o.v. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024)
Motivatie geeft ruis
Je hebt competenties gestructureerd bevraagd. Maar daarna beoordelen interviewer en manager motivatie elk op hun eigen gevoel. Precies daar sluipt de ruis opnieuw binnen. Nobelprijswinnaar Kahneman toonde hoe snel structuur verdwijnt zodra één belangrijke dimensie ongestructureerd beoordeeld wordt.
Bron: Kahneman, Sibony & Sunstein — Noise: A Flaw in Human Judgment (2021)
DE WETENSCHAP
WAT EEN EEUW SELECTIEONDERZOEK ONS LEERT
Journal of Applied Psychology.
Het gestructureerde interview staat #1 in voorspellende waarde. Toch is het het minst toegepaste instrument. Dit boek legt uit waarom — en hoe je dat verandert.
Wanneer organisaties hun kandidaatkeuze willen valideren, grijpen ze naar een assessment center (#8). De paradox? Het instrument dat ze daarvoor inzetten, scoort lager op voorspellende validiteit dan het gestructureerd interview (#1). Wie zijn keuze écht wil onderbouwen, gebruikt het gestructureerd interview — nauwkeuriger, goedkoper, en in eigen handen. Alleen zo verklein je de kans dat je de verkeerde kandidaten naar het assessment center stuurt. Het instrument met de hoogste validiteit is ook het kostenefficiëntst: goed opgeleide recruiters en managers.
“De effectiviteit van een gestructureerd interview is dubbel zo hoog als die van een ongestructureerd gesprek. Door bewezen technieken te gebruiken vergroot je je kansen: je gooit een verzwaarde dobbelsteen en rolt vaker een zes.”
WAT JE LEERT
MEER DAN TIPS.
EEN COMPLEET DENKKADER VOOR BETERE SELECTIE.
01 · Historiek
“85 tot 95% van de bedrijven interviewt nog ongestructureerd — terwijl de wetenschap al een eeuw het tegendeel aanbeveelt.”
Van Leonardo’s eerste sollicitatiebrief tot Sackett, Zhang, Berry & Lievens (2021). Dit boek legt uit hoe we hier beland zijn en wat het ons kost.
02 · Job Blueprint
“Organisaties ontwerpen vaak eerst een vacaturetekst en denken pas later na over hoe de kandidaat zal worden beoordeeld. Ze beschrijven wie men zoekt, zelden wat iemand écht succesvol maakt in de functie.”
Het CACTUS Canvas draait dat om: eerst helder maken wat de job écht vraagt, daarna volgen pas de vacaturetekst, het interview en de scoring.
03 · Vijf vraagtypes
“‘Waarom wil je hier werken?’ levert zelden bruikbare informatie op. Attitudegerichte vragen wel.”
Attitudegerichte vragen zijn één van de vijf vraagtypes, omdat motivatie anders gemeten wordt dan gedrag of ervaring. Ontdek wanneer je welk type vragen inzet en waarom dat het verschil maakt.
04 · Scoring
“Beoordelen doe je per criterium. Beslissen doe je op het geheel. Wie die twee door elkaar haalt, maakt van scoring een schijnvertoning.”
Gedragsankers, rubrics, panelgesprekken. Leer hoe je tot eerlijke, vergelijkbare besluiten komt, ook als de sterkste mening aan tafel een andere richting uitwijst.
05 · Bias & ruis
“Beoordelingsfouten zijn er altijd, ook bij ervaren interviewers. Het probleem is dat ze zelden bespreekbaar worden gemaakt.”
Honger, timing, eerste indrukken, het halo-effect. Onze aanpak maakt cognitieve valkuilen én ruis zichtbaar en geeft je de taal om ze bespreekbaar te maken in je team.
06 · Cases
“Iedereen die mee interviewt doet dat op zijn eigen manier. In de nabespreking gaat het dan over indrukken, niet over feiten.”
Van de Nederlandse Spoorwegen (66.000 sollicitaties/jaar, 1.200 managers) tot Vlerick School of Management en een boutique B&B in Malaga: hoe CACTUS werkt in totaal verschillende contexten.
“Structuur maakt je geest vrij.”
DE METHODE
HET CACTUS-MODEL

Carrière

Attitude

Competenties

Taken

Uitzoeken

Scoring
Het CACTUS Canvas maakt zichtbaar waarop je let — en waarop niet. Zes elementen die je helpen om tijdelijk een andere bril op te zetten: niet die van jezelf, maar die van de job.
Het canvas helpt bij het ontwerpen, interviewen, scoren en vergelijken van gestructureerde interviews — op één A4, zodat iedereen aan tafel hetzelfde kader heeft en je op een eerlijke manier de beste kandidaat selecteert.

VOOR WIE
DIT BOEK IS VOOR JOU
RECRUITER
MANAGER
KANDIDAAT
CEO / DIRECTEUR
SELECTIE OP GROTE SCHAAL
Met meer dan 66.000 sollicitaties per jaar en 1.200 managers bewees NS dat gestructureerd interviewen ook in de meest complexe organisaties werkt. Niet omdat het makkelijk is — maar omdat de excuuslogica uiteindelijk meer kost dan de investering in structuur.
“Het CACTUS-canvas gaf structuur en hielp scherp te bepalen wat iemand moet laten zien om uit te blinken. De neiging om steeds nieuwe interviewvragen te bedenken verdwijnt — die leveren vaak ruis op.”
— Claudia Zwitser, Hoofd Recruitment & Employer Branding, NS
NS won in 2023–2025 meerdere Werf& Awards en de Total Talent Management Award.
66K
1.200+
5×
WAT LEZERS ZEGGEN
EXPERTS EN PRO’S AAN HET WOORD
“
JOS BOOMSMA
Senior Corporate Recruiter, Engie
“
Frederik Van de Velde
Zelfstandig Recruiter
“
Irina den Hartog
Manager Werving & Selectie, Actief Select
“
Marvin Neumann
Professor, Vrije Universiteit Amsterdam

OVER DE AUTEUR
WIM THIELEMANS
Expert in selectie, advies en samenwerking
Wim Thielemans helpt organisaties selectiegesprekken professioneler ontwerpen. Zijn werk focust op één centrale vraag: waarop beoordelen we iemand precies — en hoe komen we tot die beslissing?
Hij ontwikkelde het CACTUS-model, een gestructureerd raamwerk dat selectie opsplitst in afzonderlijke bouwstenen en beoordelaars helpt hun oordeel expliciet te maken vóór ze beslissen. Daarnaast ontwikkelde hij methodieken zoals het New STAR Interview, Attitudegericht Interview en Attitude in a Box.
Zijn werk verbindt praktijk en onderzoek: wetenschappelijke inzichten vertaald naar concrete instrumenten die organisaties helpen eerlijker en betrouwbaarder te selecteren.
Organisaties zoals Elia, Engie, Nederlandse Spoorwegen, Securitas en Universiteit Utrecht doen beroep op zijn expertise. Slim Interviewen werd genomineerd voor beste L&D-boek en beste boek voor recruiters in 2016. Jobrepair werd verkozen tot een van de meest leerzame managementboeken van 2019.


